De Ledenraad van een vereniging

Formeel hebben de leden van een vereniging het voor het zeggen. Dat geldt voor elke vereniging. Via de Algemene Ledenvergadering (ALV) beslissen de leden over de koers. Het verenigingsbestuur heeft de goedkeuring van de ALV nodig voor het beleid uitgevoerd kan worden. 

In de praktijk is de zeggenschap van de ALV vaak betrekkelijk, zowel bij grote als bij kleine verenigingen. Landelijke organisaties zijn bijvoorbeeld te groot en te complex om directe zeggenschap over alles door de leden mogelijk te maken. Maar ook veel kleinere verenigingen zoeken manieren om de leden en vrijwilligers beter te betrekken bij de besluitvormingsprocessen.

Verenigingsdemocratie  Voor een ALV worden altijd alle leden van een vereniging uitgenodigd. Maar het bestuur moet altijd afwachten hoeveel mensen er komen. De opkomst bij een ALV van kleinere verenigingen is vaak niet zo groot. De besluiten worden dan steeds genomen door een heel kleine groep mensen. Bij grote verenigingen kan de zaal best vol zitten maar dat geeft weer een ander probleem. Als je met zoveel mensen moet besluiten, is het lastig om dieper in te gaan op de onderwerpen. 

Een aantal grote landelijke verenigingen heeft daarom de besluitvorming door de leden op een andere manier georganiseerd, namelijk met een Ledenraad. Een Ledenraad vervangt de ALV als hoogste besluitvormend orgaan. Dat betekent minder directe democratie. Wel heeft de afvaardiging van de leden in de Ledenraad meer invloed, doordat plannen meer inhoudelijk besproken worden.

Humanitas is een van de verenigingen die werken met een Ledenraad, waarin een beperkt aantal leden meepraat, meedenkt en uiteindelijk beslist.

Wat belangrijk is geweest, is dat we anders zijn gaan denken en spreken over de organisatie. We hebben het niet meer over “de beroepspoot” en “de vrijwilligerspoot.” We vormen samen één organisatie met daarbinnen verschillende taken, waarvan sommige taken betaald en andere onbetaald worden uitgevoerd. Dat is echt een cultuuromslag geweest.

Sofie Vriends, manager Program Development and Support Humanitas

Aandachtspunten voor de organisatie

Maak het besluit om een Ledenraad in te stellen gezamenlijk door de leden zo goed mogelijk te betrekken in de aanloop naar het besluit. 

Communiceer de instelling van de Ledenraad goed met alle leden. maak de redenen om een Ledenraad in te stellen duidelijk en benoem zowel de voordelen voor de vrijwilligers/leden als de voordelen voor de organisatie.

Een Ledenraad vereist een andere organisatie, en misschien ook meer organisatie dan een ALV. In ieder geval moeten er verkiezingen georganiseerd worden en er moet regelmatig overleg worden ingepland en georganiseerd.

Inhoudelijke bespreking van het beleid vraagt meer dialoog. Het overleg met de Ledenraad is daardoor intensiever voor de directeur en het bestuur dan een presentatie van de plannen tijdens een ALV. Van een Ledenraad kunt u meer inhoudelijke vragen en meer weerwoord verwachten dan van de aanwezigen tijdens een ALV.

Het instellen van een Ledenraad kan betekenen dat er andere aanpassingen nodig zijn in de besluitvormingsstructuur van de organisatie. Organen die voorheen een grote rol hadden in de besluitvorming, worden nu misschien overbodig of krijgen een andere rol. Dat wordt soms pas na verloop van tijd duidelijk.

Informatie voor vrijwilligers

Als lid van een Ledenraad hebt u als vrijwilliger relatief veel invloed. De Ledenraad heeft als taak om alle belangrijke landelijke beleidsvoornemens goed te keuren voordat ze uitgevoerd kunnen worden. Dat brengt ook een relatief grote verantwoordelijkheid voor de organisatie met zich mee.

Wat het lidmaatschap van een ledenraad voor u betekent

Het lidmaatschap van een ledenraad is minder vrijblijvend dan deelname aan een ALV. Bij een ALV kunt u iedere keer opnieuw beslissen of u gaat of niet. Lid zijn van een ledenraad betekent dat u zich voor langere tijd verbindt om mee te praten en mee te beslissen en dat u in principe bij alle vergaderingen aanwezig bent. Een ledenraad komt twee tot vier keer per jaar bij elkaar. 

Als lid van een Ledenraad hebt u als vrijwilliger veel invloed. De Ledenraad heeft als taak om alle belangrijke landelijke beleidsvoornemens goed te keuren voordat ze uitgevoerd worden. Samen met de andere raadsleden beoordeelt u het landelijke beleid van uw organisatie op strategisch, financieel en sociaal-organisatorisch gebied. De Ledenraad heeft daarmee een relatief grote verantwoordelijkheid voor de organisatie.

Deel uitmaken van een Ledenraad vraagt de nodige inhoudelijke voorbereiding. Dat betekent het lezen van de stukken en het vormen van een mening.

Van leden van de Ledenraad wordt verwacht dat zij op de hoogte blijven van wat er speelt, in de samenleving, in de samenwerking met andere organisaties, in de afdelingen en in de organisatie als geheel.

Wat u er zelf aan kunt hebben

  • Meer kennis van en beter inzicht in het reilen en zeilen van de organisatie. 
  • Persoonlijke ontwikkeling door het vergroten van uw kennis en vaardigheden.
  • Uitbreiding van uw netwerk.

Praktijkvoorbeelden

Draag bij aan deze website

Geef uw tips, voorbeelden en opmerkingen.


Een bijlage is optioneel. Bestandsformaat: pdf.
De maximale bestandsgrootte is 32 MB.
Na het plaatsen ontvangt u een e-mail ter bevestiging.
Het e-mailadres wordt niet bij uw bijdrage getoond.