De tour van FNV Bondgenoten

De organisatie  FNV Bondgenoten was een zelfstandig onderdeel van de landelijke federatie van vakbonden FNV en actief in de sectoren diensten, handel, industrie, metaal, vervoer, facilitair en agrarisch. FNV Bondgenoten telde 450.000 leden, 715 fte aan betaalde krachten en 14.500 vrijwilligers. De vrijwilligers heten bij de bond ‘kaderleden.’ Inmiddels is FNV Bondgenoten opgegaan in FNV. 

Als je als vrijwilligersorganisatie de vrijwilligers niet in je organogram hebt staan, dan moet je toch even gaan nadenken.

Peter de Boer, bestuurssecretaris sectoren FNV

 

Verschillende vormen van inspraak  FNV is een vereniging en dat betekent dat alle leden inspraak hebben via de ALV. Net als bij andere verenigingen, heeft de ALV formeel de uiteindelijke zeggenschap over de koers van de bond. FNV Bondgenoten kent daarnaast nog verschillende andere vormen van inspraak. In de termen van Lucas Meijs kent de organisatie onder andere actiegerichte en dienstverlenende inspraak. Het vrijwilligerstevredenheidsonderzoek is een vorm van dienstverlenende inspraak.

De actiegerichte inspraak houdt in dat de vrijwilligers inhoudelijk veel zeggenschap hebben bij de uitvoering van hun taken. In acties en overleggen met de partijen waarmee zij onderhandelen, nemen zij veel besluiten zelfstandig. Zij worden ook goed opgeleid om hun taken te vervullen. Verder is er een vaste overlegstructuur met een bondsraad, sectorraden en branch- en concernraden, waar kaderleden een grote rol in spelen. 

Behoefte aan verandering  Toch was men niet tevreden met het democratisch gehalte van de organisatie. FNV heeft veel leden met een voorkeur voor ‘doen’ in plaats van ‘praten’. In de verenigingsorganen zitten vooral de ‘praters,’ die daarmee relatief veel invloed hebben. De ‘doeners’ vallen grotendeels buiten de verenigingsorganen. Hierdoor werd de stem van veel vrijwilligers niet gehoord. Bovendien kampte FNV Bondgenoten met een dalend ledental. Er is steeds minder aanwas van jongeren en de flexibele arbeidsmarkt van tegenwoordig zorgt voor een dalende organisatiegraad. Werknemers werken steeds minder lang voor een bedrijf. Daardoor zijn steeds minder werknemers binnen bedrijven actief voor een vakbond.

De organisatie on tourin de praktijk 

FNV Bondgenoten ging in de periode 2009-2011 het land in. FNV ging ‘on tour’ met een traject dat als titel ‘Levendige vereniging’ kreeg. Onder deze noemer hield de organisatie regionale bijeenkomsten voor de leden. De bijeenkomsten waren verdeeld in drie rondes. 

In de eerste ronde inventariseerde FNV tijdens de bijeenkomsten wat er bij de leden leeft. Op basis daarvan werden scenario’s en voorstellen uitgewerkt. In de tweede ronde werden deze scenario’s en voorstellen tijdens bijeenkomsten in het land getoetst. Daarna werd er een eindvoorstel gemaakt, waar in de derde ronde de meningen over werden opgehaald. In mei 2011 werd het aangepaste eindvoorstel tijdens het congres voorgelegd aan de leden en werd een besluit genomen.

De resultaten van de tour  Uitkomst van de tour was dat de leden zich hebben uitgesproken voor meer zichtbare en herkenbare vakbondsactiviteiten, gericht op het opbouwen van vakbondsmacht en ledenwerving. Praktisch betekent dit onder andere dat in de zestien regio’s minimaal twee keer per jaar een regiobijeenkomst wordt georganiseerd. Op die bijeenkomsten wisselen leden ervaringen uit en organiseren zij gezamenlijke activiteiten. Verder is er een Ledenparlement op FNV-niveau ingesteld en de voorzitter van FNV wordt voortaan gekozen door de leden.

Dicht bij de mensen  Met de tour zijn niet alle doelen bereikt. Zo heeft de tour heeft niet geleid tot verbetering van het ledental en de organisatiegraad. Er zijn niet meer jongeren en flexwerkers lid geworden van de bond. Toch heeft deze aanpak FNV Bondgenoten veel opgeleverd. De tour heeft er voor gezorgd dat FNV weer een krachtige bond is, die dicht bij de mensen staat.